Celem działania instytutu jest upamiętnienie osoby, życia i dzieła Jana Pawła II. Przede wszystkim zaś: publikacja monografii i opracowań prezentujących różne aspekty nauczania Jana Pawła II, tworzenie ofert edukacyjnych dla szkół, opartych na wskazywanych przez niego wartościach, prowadzenie badań oraz studium recepcji papieskiego nauczania w Polsce i zagranicą. Celem Instytutu jest też pozyskiwanie materiałów archiwalnych związanych z osobą Papieża, katalogowanie i naukowe opracowywanie zgromadzonych zbiorów, tworzenie biblioteki Jana Pawła II, organizowanie sympozjów, koncertów, przedstawień czy wystaw, propagujących myśl i nauczanie Jana Pawła II.
Realizacją tych założeń zajmują się odpowiednie działy Instytutu, współpracującego w tym zakresie z instytucjami, ośrodkami akademickimi, placówkami edukacyjno-naukowymi i osobami zainteresowanymi zgłębianiem dziedzictwa Jana Pawła II.
Uroczystość inauguracji działalności Instytutu w nowym miejscu, przy ulicy księdza Prymasa Augusta Hlonda 1 (na Polach Wilanowskich w Warszawie), zaplanowano na godzinę 15.00. Swój udział w uroczystości zapowiedzieli: metropolita warszawski, arcybiskup Kazimierz Nycz, marszałek i wicemarszałek województwa - Adam Struzik i Ludwik Rakowski oraz dyrektor Instytutu Papieża Jana Pawła II - ksiądz Zdzisław Struzik i prezes zarządu Centrum Opatrzności Bożej, Piotr Gaweł. Uroczystość uświetni występ Kwartetu Smyczkowego Mazowieckiego Teatru Muzycznego.